نيست آمده است * ( وَهُوَ الَّذِي مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ هذا عَذْبٌ فُراتٌ وَهذا مِلْحٌ أُجاجٌ وَجَعَلَ بَيْنَهُما بَرْزَخاً وَحِجْراً مَحْجُوراً ) * فرقان : 53 يعنى برزخى و حايلى و معنى اكيد . محجور صفت حجر است و آن را تأكيد مىكند . و آنچه احتمال ما را تقويت و سخن خليل را تضعيف مىكند آنست كه آن سخن مخصوص اهل جاهليت بود و آيه شامل حال مطلق گناهكاران از عرب و غير عرب مىباشد . حِجارة * ( فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ ) * بقره : 24 بپرهيزيد از آتشيكه هيزم آن مردم و سنگهاست . مراد از اين سنگها چيست ؟ الميزان و المنار گفته‌اند مراد از حجارة بتهاست كه آنها را عبادت ميكردند بدليل * ( إِنَّكُمْ وَما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ الله حَصَبُ جَهَنَّمَ ) * انبياء : 98 شما و آنچه جز خدا ميپرستيد هيزم جهنّم هستيد . ديگران اين مطلب را محتمل دانسته‌اند . نا گفته نماند بقرينهء « الحجارة » بايد گفت كه مراد از « ما تعبدون » معبودات بىجان است و اين دو آيه در بارهء بتهاى جماد است و گرنه معبودهاى جاندار از قبيل گاو و غيره تقصيرى ندارند كه وارد آتش شوند مخصوصا كه آيه خطاب باهل جاهليت است و آنها مجسمه ها را مىپرستيدند . با همهء اينها كلمهء * ( وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجارَةُ ) * بقره : 24 تحريم : 6 قابل دقّت است و شايد معناى ديگرى داشته باشد . * ( وَإِذْ قالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائْتِنا بِعَذابٍ أَلِيمٍ ) * انفال : 32 باريدن سنگ از آسمان طبيعى است تيرهاى شهاب كه شبها مثل نوارهاى نورانى آشكار و ناپديد ميشوند همه سنگهاى آسمانى است كه در بالاى جوّ منفجر ميشوند و بسيارى از آنها كه بزرگاند گاهى به زمين ميافتند و اكنون تعدادى از